Κορνήλιος Καστοριάδης: " Η μόνη απάντηση"
"...Είναι η πρώτη φορά, όπου σε μία κοινωνία που δεν είναι θρησκευτική και θεοκρατούμενη βρισκόμαστε αντιμέτωποι στο ερώτημα: "μήπως πρέπει να μπει υπό έλεγχο η ίδια η ανάπτυξη της γνώσης;" - και τότε πώς μπορεί να μπει υπό έλεγχο δίχως να φτάσουμε σε μια δικτατορία;..."
(βαδίζουμε ανάποδα.Πόσο θ' αντέξουμε;)
"...Νομίζω ότι μπορούμε να θέσουμε μερικές απλές αρχές.
Πρώτα - πρώτα, ασφαλώς δεν θέλουμε και δεν πρέπει να θέλουμε μια απεριόριστη και άσκεπτη επέκταση της παραγωγής. Θέλουμε μιά παραγωγή και μια οικονομία που να είναι μέσον και όχι σκοπός της ανθρώπινης ζωής.
Δεύτερο, θέλουμε την ελεύθερη ανάπτυξη της γνώσης, αλλά δεν δικαιούμαστε να κάνουμε σαν να μην ξέρουμε ότι η ανάπτυξη αυτή εμπεριέχει κινδύνους τους οποίους δεν μπορούμε να ορίσουμε εκ των προτέρων.
Για να αντιμετωπίσουμε αυτούς τους κινδύνους, μας χρειάζεται αυτό που ο Αριστοτέλης ονόμαζε φρόνηση, μια ωραιότατη αρχαιοελληνική λέξη της οποίας το σημασιακό εύρος έχει περισταλθεί. Η φρόνηση είναι η υποκειμενική δύναμη η οποία σας επιτρέπει να βρείτε τη σωστή απάντηση, ή περίπου τη σωστή απάντηση, σε καταστάσεις απέναντι στις οποίες ένας καθαρά λογικός υπολογισμός δεν σας δίνει απάντηση, σας δίνει τριακόσιες δυνατότητες. Χρειάζεται λοιπόν φρόνηση, και η πείρα δείχνει ότι η σημερινή τεχνογραφειοκρατία το τελευταίο πράγμα που κατέχει φυσικά είναι η φρόνηση. Διότι αυτή η τεχνογραφειοκρατία η ίδια κατέχεται από το παραλήρημα της απεριόριστης επέκτασης.
Η μόνη απάντηση, κατά τη γνώμη μου, είναι μια πραγματική δημοκρατία, η εγκαθίδρυση μιας διαδικασίας κριτικής σκέψης ή διαβούλευσης όσο το δυνατόν πιο πλατιάς και ανοιχτής, όπου να συμμετέχουν οι πολίτες στο σύνολο τους.
Και αυτό, με τη σειρά του, δεν είναι δυνατόν παρά μόνο αν οι πολίτες διαθέτουν πραγματική πληροφόρηση, πραγματική παιδεία, όχι απλώς "γνώσεις", και αν δίνονται στους πολίτες οι πραγματικές δυνατότητες να ασκήσουν στην πράξη την κρίση τους και την φόνηση τους..."
"...Δημοκρατική κοινωνία σημαίνει κοινωνία αυτόνομη. Αυτόνομη σημαίνει κυρίως κοινωνία που αυτοπεριορίζεται, όχι μόνο απέναντι στις ενδεχόμενες πολιτικές καταχρήσεις (π.χ. η πλειοψηφία θα μπορούσε να μη σέβεται τα δικαιώματα των μειοψηφιών), αλλά αυτοπεριορίζεται επίσης όσον αφορά τα έργα της και τους σκοπούς που προτείνει στον εαυτό της. Αυτά τα όρια δεν μπορούμε να τα χαράξουμε εκ των προτέρων, και γι' αυτό χρειάζεται η φρόνηση, αλλά αυτά τα όρια υπάρχουν, κι όταν καταλάβουμε ότι τα έχουμε ξεπεράσει, θα είναι εξ ορισμού πολύ αργά, όπως οι ήρωες της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας δεν καταλαβαίνουν ότι βρίσκονται μέσα στην ύβριν, στην υπερβολή, παρά μόνον όταν επέρχεται η καταστροφή.
Θα τελειώσω λέγοντας ότι η σημερινή κοινωνία είναι μέσα στην ύβριν και είναι θεμελιωδώς άφρων..."
(από διάλεξη που δόθηκε ςτις 19/2/1993 στη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ., με τίτλο "Οικολογία και Πολιτική").
Το απόσπασμα αυτό το επέλεξα, για να στηρίξω τη σκέψη μου ότι το πιο μεγάλο πολιτικό ψευδώνυμο, σήμερα, είναι η δημοκρατία. Ένας άνθρωπος, που ενώ στο κείμενο του λέει ότι "ένας λογικός υπολογισμός δεν σας δίνει απάντηση, σας δίνει τριακόσιες δυνατότητες", δεν διστάζει να πει, αδιαπραγμάτευτα, ότι "μια πραγματική δημοκρατία" είναι "η μόνη απάντηση". Και επί πλέον, καταδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της αυθεντικής και ουσιαστικής παιδείας, για την ύπαρξη αληθινής δημοκρατίας.
Έτσι, μπορεί κανείς να καταλάβει, γιατί δεν έχουμε αληθινή παιδεία και γιατί δεν θα έχουμε, μετά τον "εθνικό(;) διάλογο". Επειδή, απλούστατα, δεν έχουμε δημοκρατία.
Yannis Kroussos
Mηπως ολοι σιγα-σιγα να ανασκουμπωθουμε, να ανασυρουμε ή να ενδιαφερθουμε να μαθουμε οτι θα μας κανει να μπορεσουμε τελικα να μην ειμαστε ενα κοπαδι προβατα, αλλα ολοκληρωμενες υπαρξεις με δημοκρατικη συνειδηση!!! Σωστα ειχες πει σε παλαιοτερη εγγραφη σου πως ολα ειναι θεμα "παιδειας"!!! Για να δουμε... ποσες και ποιες συνειδησεις θα αφυπνιστουν ή θα αφυπνισουμε... και ποση δημοκρατια αντεχει αυτος ο τοπος, που διδαξε δημοκρατια... Καλη συνεχεια!!!
Από Γιουλη Κ. | Παρασκευή, 6 Φεβρουαρίου 2009 3:07 μμ
... Γιάννη, προτού απαντηθούν τα διλήμματα περί την γνώση, ας απαντήσουμε στο ερώτημα: Δημοκρατία χωρίς δούλους μπορούμε να έχουμε; ... και μετά συνεχίζουμε ...
Από Σταύρος Χ | Παρασκευή, 6 Φεβρουαρίου 2009 6:42 μμ
Φυσικά και μπορούμε. Η τεχνολογία σήμερα δεν έχει ανάγκη από δούλους. Ήταν ένα παραγωγικό "εργαλείο", που σήμερα, με την εξέλιξη της γνώσης και της τεχνολογίας, δεν είναι απαραίτητο. Η Δημοκρατία, σαν όρος ετυμολογικός και μάλιστα ελληνικός, είναι άρηκτα συνδεδεμένη με τη συμμετοχή. Και συμμετοχή, χωρίς "τόπο" συνάντησης δεν νοείται. Χωρίς αγορά. Όπου "αγορά" είναι τόπος συνάντησης, διαβούλευσης και οικονομικών συναλλαγών. Η πολιτική των πολιτών πρέπει να αρχίσει να παρεμβαίνει ΚΑΙ στην αγορά. Μένει στο απυρόβλητο, από τις δυνάμεις της πραγματικής δημοκρατίας, ο χώρος, όπου παράγεται ο πλούτος και η πολιτική εξουσία. "Οικονομία" είναι οι νόμοι που διέπουν τα του οίκου μας. Να τους διευθετήσουμε σύμφωνα με τις ανάγκες των πολλών. Άπαιτείται μια μεγάλη συζήτηση για τη θεσμοθέτηση της συμμετοχής. Και δεν είναι απαραίτητη η αναβολή αποφάσεων, για να ολοκληρωθεί μια ατέρμων συζήτηση. Ότι συμφωνείται να εφαρμόζεται από τώρα. Θα υπάρξουν κλυδωνισμοί, αλλά η πολυμετοχική λογική για την αγορά και η συμμετοχική για τους θεσμούς, θα απαλύνουν και θα ομαλοποιήσουν τις ακρότητες. "Δημοκρατία" σημαίνει, πρώτα από όλα συμμετοχή. Και αποτελεσματική συμμετοχή δεν μπορεί να υπάρξει, χωρίς παιδεία, χωρίς γνώσεις. Ο Καστοριάδης το λέει "Αυτονομία ατομική και συλλογική". Άτομα και συλλογικές συνθέσεις, που έχουν τη γνώση να κρίνουν και να αποφασίζουν αυτόνομα. Να μην είναι πειθήνια όργανα και έρμαια των ειδικών. Για την ιστορία: Η πρώτη δημοκρατία, μετά την Αθηναϊκή, εμφανίζεται το 1776 με την αμερικάνικη επανάσταση. Όπου επιλέγεται ο λατινικός όρος republic(res public= πράγμα δημόσιο) αντί του ελληνικού democracy, επιλέγοντας για πολίτευμα το "νοθευμένο" ρωμαϊκό πρότυπο. Ήξεραν τι έκαναν όταν διάλεγαν όνομα. Και η ετυμολογία δεν είναι τυχαία. Εμπεριέχει νόημα και σοφία. Να αποκαταστήσουμε το αληθινό περιεχόμενο των λέξεων. Το κοινοβουλευτικό σύστημα δεν είναι δημοκρατία. Αποτελεί πρόοδο στην οργάνωση των κοινωνιών του ανθρώπου, αλλά υπολείπεται από το να είναι δημοκρατία.
Από Yannis K | Σάββατο, 7 Φεβρουαρίου 2009 11:57 πμ
Γιάννη, το skai με τα ντοκυμαντερ του μεταφέρει την απαραίτητη φρόνηση, παιδεία και το υπόβαθρο διαβούλευσης στην Ελληνική κοινωνία;
Από Σεβαστιανός Μεαλληνός | Σάββατο, 7 Φεβρουαρίου 2009 3:24 μμ
Αρκεί αυτό; Μαζί με τα ντοκυμαντέρ και τις οικολογικές ευαισθησίες του, έχει έναν σταθερά "νεοφιλελεύθερο" και ολιγαρχικό προσανατολισμό, στα οικονομικά και πολιτικά του σχόλια. Ποτέ δεν θα μιλήσει το σκάϊ και κάθε άλλο επίσημο ΜΜΕ, για τον μηχανισμό παραγωγής φτώχιας και πλούτου, για τα αίτια της καταστροφής του πλανήτη, για την "ασθένεια" της "ανάπτυξης" κλπ. Η διαβούλευση πρέπει να είναι οριζόντια, χωρίς διαμεσολαβητές, με ρόλο, ικανό να αλλοιώσει την ουσία. Ξεκίνησε διάλογος για την παιδεία. Και από την πρώτη στιγμή, φάνηκαν τα όρια. Είναι θετική μια συζήτηση για την ελάφρυνση των μαθητών από βάρη, αλλά κανένας πολιτικός δεν θέτει το θέμα της κατάργησης των νόμιμων και παράνομων φροντιστηρίων. Και η εξήγηση είναι απλή: Η ιδιωτική παιδεία και παραπαιδεία απορροφά την ανεργία των εκπαιδευτικών και απαλλάσσει το κράτος από βάρη, που έχουν αναλάβει οι οικογένειες. Η Παιδεία, όμως, δεν είναι μόνο το σχολείο. Παιδεία είναι και η πολιτική και εργαλείο παιδείας είναι τα κόμματα, οι οργανώσεις και ο τρόπος οργάνωσης της συμμετοχής ή μη του πολίτη, μέσα στην κοινωνία. Αν με ρωτήσεις για μια εκπομπή στην τηλεόραση, που διδάσκει ουσιαστικά πράγματα είναι "το σύμπαν που αγάπησα", κάθε κυριακή στην ΕΤ3.
Από Yannis K | Σάββατο, 7 Φεβρουαρίου 2009 4:04 μμ
Εχω την εντυπωση οτι ο ανθρωπος εζησε παντα σε κατασταση υβρεως, η ατελης και πολυδιαστατη φυση του δεν αντεχει το απολυτα Αγαθο. Με αυτη τη διαπιστωση, θεωρω οτι οι πιθανες 300 απαντησεις σ'ενα λογικο υπολογισμο δεν ειναι καθολου ευκαταφρονητη διαδικασια , η μαλλον ειναι η μονη διδικασια που μπορει να βιωσει ο ανθρωπος : Εκεινη της συνθεσης μεσα απο πολλες εναλλακτικες .Εκτος αν Ο ΕΝΑΣ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΟς που πιθανον να ελθει μπορεσει καποτε να προτεινει και να επιβαλει τη Μια και Μοναδικη εκδοχη . Αλλα το θελουμε αυτο; Μηπως παει περα και πανω απ΄τα ανθρωπινα μετρα , οποτε δεν θα ειναι και δικο μας προιον; Συμπερασμα : η ατελεια ειναι η μονη γενεσιουργος δυναμη για να πλησιασουμε το απολυτο καλο ! Καλησπερα φιλε ! Ορεστης
Από ORESTIS K. | Κυριακή, 8 Φεβρουαρίου 2009 8:09 μμ
H ατελής φύση εμπεριέχει και την ύβρη και την ανάγκη για έξοδο από αυτή. Το απόλυτα αγαθό το αντέχει η ανθρώπινη φύση, γιατί το επιδιώκει, το έχει σχηματοποιήσει, του έχει δώσει όνομα και το έχει κάνει θεό. Το τελευταίο, κατανοώντας και τη δυσκολία κατάκτησης του. Και κατά τον Αριστοτέλη, "σκοπός της πολιτικής είναι η κατάκτηση του υπέρτατου ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥ αγαθού". Έχουμε μέσα μας το Αγαθό, όπως έχουμε και την Ύβρη. Γι΄αυτό και ο Καστοριάδης στην ύστερη περίοδο του, εγκαταλείποντας τον μαρξισμό, επιστρατεύει και την ψυχολογία στο δρόμο για την αναζήτηση του συλλογικού αγαθού, που το ταυτίζει με την επιδίωξη της ατομικής και συλλογικής αυτονομίας των ανθρώπων. Όντας διαλεκτικός, ορθά τις 300 απαντήσεις τις ενσωματώνει σε μία και μιλά για δημοκρατία. Έτσι κι αλλιώς, είναι "παγίδα" η μία και μόνη απάντηση. Η πολυπλοκότητα της δημοκρατίας έχει πολλές - πολλές ερωτήσεις και απαντήσεις. Όσο για την παρατήρηση σου, για τον Χαρισματικό, ορθά ομίλησες. Οι χαρισματικοί του δικού μας μέλλοντος, πέπει να είναι σε θέση να εκχωρούν τα δικαιώματα που τους δίνουν οι Χάριτες. Και μη το αποκλείεις. Χαρισματική(ος) είναι ή θα είναι και ο άνθρωπος που θα ερωτευτείς. Θα "λάμπουν στο πρόσωπο του(της) όλου του κόσμου οι Κυριακές".
Από Yannis K | Δευτέρα, 9 Φεβρουαρίου 2009 0:21 πμ
Στεκομαι μονο στην τελευταια επισημανση σου γιατι μου διηγειρες ισχυρα αντανακλαστικα .Ειμαι σε αναμονη αυτης στης οποιας το προσωπο θα λαμπουν ολου του κοσμου οι Κυριακες ! Καλο απογευμα Γιαννη ! οΡΕΣΤΗς
Από ORESTIS K. | Δευτέρα, 9 Φεβρουαρίου 2009 9:57 μμ
You just need to have a look on the different options that are available in various stores located Pandora Jewellery 2010 nearby you. If you are unable to find any such store, you can go for the online stores as well.One wouldn’t need to spend huge amount of money for buying Pandora Jewelry as it is available at a fraction of price cheap Pandora Jewellery of popular jewelry. In case you have some extra cash available with you, you can add diamonds or other precious stones in your Pandora Sets to increase its beauty .With royal six foot waves over Pandora Set and charms the autumn garden, its azure blue. .
Από zhy zhye | Τρίτη, 31 Αυγούστου 2010 3:21 πμ
RSS Feed για αυτό το θέμα
Το σχόλιο σας